مدت ها بود که جدا از تعاریف معمول و رایج به دنبال تعریفی برای تاکسیدرمی می گشتم. نمیدانستم آنرا آمیزه ای از هنر و فن در خدمت علم بنامم یا نمونه ای از رفتار بی رحمانه با حیوانات ؟

اما امروز که از دومین نمایشگاه تخصصی تاکسیدرمی در شهر اصفهان دیدار کردم و با مجموعه ای از حیوانات تاکسیدرمی شده روبرو شدم میخواهم بگویم  تاکسیدرمی ، قبل از آنکه نشانه ای ازبی احترامی به حقوق حیوانات باشد نمود آشکاری از مرگ انسانیت است. اگرچه تاکسیدرمی به عنوان یک علم توانسته است کمک های زیادی به شناخت اطلاعات مربوط به ریخت شناسی ، فیزیولوژی ، آناتومی و رفتار گونه ها بنماید تا آنجا که پایه ای برای تحقیقات علمی باشد خصوصا که مبحث تاکسیدرمی طی سال های گذشته پیشرفت رو به رشدی در ایران داشته است و میتوان گفت در برخی موارد تاکسیدرمی از اهداف علمی فاصله گرفته و به نوعی تفریح و سرگرمی و انگیزه ای برای شکار حیوانات و در نهایت تاکسیدرمی نمودن آنها تبدیل گشته که منجربه استفاده ابزاری و اغلب تجاری از حیوانات شده است.

در دنیای امروز که علوم مختلف از ریاضی گرفته تا زیست شناسی با دنیای فناوری و نرم افزارهایی که ویژه  تخصص های مختلف طراحی میشوند ، گره خورده است توسل به تاکسیدرمی حیوانات به منظوربررسی آناتومی آنها ناعادلانه به نظر میرسد. در دنیایی که با بهره گیری از مدل سازی رایانه ای یا مدل های مصنوعی میتوان خدماتی مشابه را به علاقمندان مطالعه گونه های جانوری در خطر انقراض و نادر و یا غیر قابل دسترس ارائه نمود آیا به راستی هنوز هم نیاز مبرمی به بهره گیری از این روش احساس می شود؟

دومین نمایشگاه تخصصی تاکسیدرمی اصفهان توسط سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان ( شهری که سال گذشته به عنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام شناخته شد و ادعای پایتخت فرهنگی کشور را دارد ) توسط ریاست آن سازمان افتتاح شد. قاسم زاده رئیس سازمان مذکوراستقبال خوبی از نمایشگاه حیوانات تاکسیدرمی شده نشان داد و این حرکت را نوعی اقدام فرهنگی در جهت شناساندن گونه های مختلف جانوران برای عموم مردم دانست. ایشان در پایان بازدید شان نظر خود را در رابطه با  برگزاری نمایشگاه در دفتر یادگاری که برای این منظور تهیه شده بود این گونه عنوان نمودند : از کلاس توحید بازدید شد. ان شاءالله بتوانیم از این نشان ها به صاحب نشان پی ببریم!

 در تاملی کوتاه بر آنچه امام هفتم فرموده اند که : بچه ملخ را صید نکنید تا وقتی که بتواند پرواز کند و استقلال پرواز داشته باشد ، با خود میگویم  کدامیک کلاس توحید است ؟ آنکه نمای خشک شده ای از مخلوقات الهی را در فضایی سربسته جمع کنیم یا اینکه به آنان حق حیات آزادانه در زیستگاه طبیعی شان را بدهیم ؟

آقایان بهتر است سری به کلاس معاد بزنید  ، آنجا که حضرت علی (ع) در نهج البلاغه می فرماید : به خدا سوگند که اگر آسمان های هفت گانه و آنچه در زیر آنهاست به من ببخشند تا خدا را با گرفتن پوست جوی از دهان نافرمانی کنم چنین نخواهم کرد.

این نمایشگاه از بخش های متعدد تاکسیدرمی پرندگان ، پروانه ها ، ماهی ها ، لاک پشت ها ، مارها ، جغد ، عقاب ، گراز ، بز و ... تشکیل شده بود که البته لازم است خاطر نشان شویم بیش از نیمی از پرندگان تاکسیدرمی شده در این نمایشگاه طبق شناسنامه ی مندرج بر روی حفاظ شیشه ای ، متعلق به باغ پرندگان اصفهان بوده اند که مرگ آنها قبل از رسیدن به سن بلوغ حاکی از شرایط نامساعد نگهداری در این باغ و نبود امکانات کافی به منظور مهیا نمودن فضای مناسب بهداشتی عدم رسیدگی کافی به آنها می باشد. متاسفانه مشاهده موارد فوق دلیل محکم دیگری برای انتقادات ابراز شده از طرف انجمن حمایت از حیوانات اصفهان به منظور اعتراض به نحوه نگهداری پرندگان در باغ پرندگان میباشد. ای کاش برگزار کنندگان دلیل مرگ هر کدام از حیوانات تاکسیدرمی شده را می نوشتند تا برای مشخص شود که این حیوانات به دلایل طبیعی مرده اند یا برای تاکسیدرمی شدن کشته شده اند.

دومین نمایشگاه تاکسیدرمی در اصفهان در حالی برگزار میشود که وعده های مسئولین مبنی بر اختصاص مکانی برای نگهداری و به نمایش در آوردن مجموعه پرندگان خاور میانه که در همین شهر اصفهان وجود دارد هنوز تحقق نیافته اند. مجموعه ای از پرندگان که هدف از آن احترام به حقوق حیوانات و جایگزین نمودن روش مدل سازی دستی پرندگان به منظور مرجعی جهت مطالعه و تحقیق با عمری طولانی تر نسبت به نمونه های تاکسیدرمی شده .

بخش دیگری از این نمایشگاه که به پروانه ها اختصاص یافته بود صحنه ای بس متاثر و متاسف کننده تر از قسمت های دیگر نمایشگاه پیش رویم گذاشت . پروانه هایی که اکثر آنها متعلق به ایران نبودند و غالبا از کشور فیلیپین و شرق آسیا و افریقا  محصور در یک قاب شیشه ای بدون آنکه دیگر بال پروازی برای آنها مانده باشد ، مهمان این نمایشگاه شده بودند . پروانه هایی وارداتی که به بهانه ترویج علم و استفاده دانشجویان از آنها قربانی  تجارتی کثیف شده و سود های کلانی را برای عاملان خرید و فروش و واردات آنها در بازار به دنبال دارد تا آنجا که این امر پیش از آنکه مورد بهره برداری علمی قرار گیرد نوعی ترویج آزار و سوء استفاده از حشرات و پروانه ها را یاد آورمی شود.

همانگونه که اشاره کردیم اگرچه مجموعه ای از نمونه های تاکسیدرمی شده مانند یک کتابخانه عمل میکند و میتوان با در دست داشتن این نمونه ها موجب کاهش و یا جذب نیاز بیولوژیست ها به برداشت حیوانات مورد نیاز از طبیعت شوند اما تاکسیدرمی نیز مانند علوم دیگردر کنار مزایا یش  نقصان ها و ضررهایی نیز به دنبال دارد و متاسفانه برای عده ای به ابزاری برای سوء استفاده های شخصی یا بهره برداری های مادی و بهانه ای برای شکار و کشتار حیوانات  تبدیل شده است لذا برای انسان متمدن امروز که در عصر اطلاعات و فناوری زندگی میکند مطمئنا راه های مناسب تری نیز به منظور تحقق اهداف علمی در این رابطه وجود دارد واعتقاد به نگهداری حیوانات از این طریق نشانه ی بی احترامی به حقوق حیوانات خواهد بود اما متاسفانه از آنجایی که اخلاق و فرهنگ حمایت از حیوانات در کشور ما ضعیف است ، سهم حیوانات سرزمین ما از مزایای تاکسیدرمی ، تنها مرگ است و بس .  

راستی بسیاری از طرفداران تاکسیدرمی می گویند که بخاطر با ارزش بودن این حیوانات آنها را خشک کرده اند. آیا این دوستان اگر روزی عزیزی را از دست بدهند حاضرند جسدش را مومیایی کنند و در سالن پذیرایی خود نگه دارند ؟؟!